O PROJEKCIE "Kobiety z Zabłocia"
Celem projektu jest pokazanie roli i wpływu kobiet na życie społeczne i kulturalne, gospodarcze Zabłocia. Co zrobimy, by tego dokonać?
- przeprowadzone zostaną warsztaty ceramiczne, podczas których zaprojektujemy formy ceramiczne dla każdej kobiety, którą chcemy przedstawić zwiedzającym;
- stworzymy alejki, którą spacerując będzie można się dowiedzieć czegoś więcej na temat kobiet z Zabłocia; każda z prezentowanych kobiet będzie miała swoją tabliczkę lampkę solarną;
- na zakończenie i w celach promocyjnych zostanie zorganizowany koncert.
Projekt realizowany w ramach projektu „Zapraszamy do Zabłocia – zaPALamy do działania” współfinansowanego przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach poddziałania 9.1.5 Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020.
Julia Gowin (z domu Pyrzyk ), córka Karola i Marii urodziła się 19 stycznia 1923 roku w Żywcu, matka dwójki dzieci Barbary i Jarosława. Jej młode lata naznaczone były piętnem okupacji hitlerowskiej, kiedy to zmuszona została do pracy w niemieckich delikatesach w Żywcu, biegle opanowując język niemiecki.
Przed wojną ukończyła Żeńskie Seminarium Nauczycielskie sióstr de Notre Dame w Bielsku-Białej. Po wojnie, sukcesywnie przez wiele lat uzupełniała zdobyte wykształcenie nauczycielskie, dokształcając się na licznych kursach i seminariach organizowanych w kraju.
Po zakończeniu II Wojny Światowej, w ciężkich latach odbudowy kraju ze zniszczeń wojennych, podjęła aktywne działania w kierunku reaktywacji struktur wychowawczo-oświatowych dla dzieci i młodzieży. W szczególności, ambicją jej było otwarcie pierwszego przedszkola w Żywcu. Dzięki jej pasji i osobistemu zaangażowaniu, po zakończeniu działań wojennych na naszym terenie w 1944 roku powstało Przedszkole Gminne w Zabłociu, które to znalazło siedzibę w parterowym, drewnianym budynku zawiadywanym przez Gminę Zabłocie, na którym to terenie znajduje się obecnie Państwowa Straż Pożarna, a ulica nosi nazwę Objazdowa.
W okresie kierowania przedszkolem, Julia Gowin (z domu Pyrzyk ), wraz ze świetnie dobranym personelem, dbała o to, aby w przedszkolu panowała wspaniała atmosfera a program opiekuńczo- wychowawczy był odpowiednio urozmaicony. Placówka pracowała prężnie: organizowano wyjazdy na przedstawienia do Domu Kultury w Żywcu, obchody Dnia Dziecka, Mikołajki, święta Dziadka Mroza, zabawy karnawałowe (słynne już bale kotylionowe) i inne.
Wychowanie patriotyczne było jednym z ważniejszych priorytetów programu przedszkolnego. Muzyka, pieśni patriotyczne, tańce w regionalnych strojach a także udział w powitaniu Wojska Polskiego w 1945 roku w Bielsku, to wiodące akcenty tego wychowania. Zasługą kierowniczki Julii Gowin było zachowanie przedszkola w pierwszej, atrakcyjnej jak na owe czasy lokalizacji i rozwijanie jego działalności dla dobra całego Zabłocia, zwłaszcza po przyłączeniu go do miasta Żywca jako jednej z dzielnic. Zapewniała w ten sposób pomoc pracującym rodzicom, co w skromnych warunkach ówczesnego życia było rzeczą nieocenioną, a dla niej stało się jej życiową pasją.
Według opinii wielu, jedną z większych atrakcji Przedszkola w pierwszej lokalizacji, był ogród gminny, w którym wśród zieleni można było bezpiecznie i do woli korzystać z huśtawek, piaskownic i zabawek pochodzących z przedszkola. Nie było wtedy komunikacji miejskiej, a więc dzieci z okolic Browaru dowożono tzw. „kibitką”. Para koni ciągnięta była przez kryty wóz na wzór pocztowego.
Pani Jula, bo tak mówiono o kierowniczce przedszkola, potrafiła w trudnych warunkach powojennych wraz z zaangażowanymi pracownikami dawać dzieciom radość poprzez dydaktykę i zabawę, którą sama opracowywała i tworzyła dzieląc się z innymi nauczycielami i placówkami swoimi pomysłami podczas organizowanych lekcji pokazowych w powiecie żywieckim i województwie. Pisała artykuły dla Kwartalnika Pedagogicznego, które to pisma wydawane od 1956 roku są obecnie poddawane archiwizacji i cyfryzacji.
Rok 1965 upłynął pod znakiem przeprowadzki przedszkola do świeżo wyremontowanego budynku po szkole Podstawowej nr 1 w Zabłociu przy ulicy Ks. Pr. St. Słonki (dawna Waryńskiego), przeniesionej 200 metrów dalej. Była to druga lokalizacja przedszkola w której kontynuowała pracę na tym samym stanowisku, a niezależnie od „przedszkolnej” aktywności, była nauczycielką klas zerowych w Szkole Podstawowej nr 1 w Żywcu. (Obecnie trzecia lokalizacja przedszkola to ulica Tetmajera 77.)
Kierowniczką przedszkola była aż do 1975 roku. Zmarła 13.09.1975 roku po długiej i ciężkiej chorobie mając zaledwie 52 lata. Pochowana została na cmentarzu parafialnym w Żywcu-Zabłociu.
Za swoja działalność zawodową i społeczną otrzymała liczne dyplomy i odznaczenia.
Źródło: autorem tekstu jest syn Juli Gowin - Jarosław Gowin.
Zofia Rączka, ur. 9 lipca 1927 w Lesznie, k. Kutna, zm. 22 października 2010 w Żywcu – polska archiwistka i regionalistka.
Urodziła się w 1927 w Lesznie koło Kutna, jako córka Leona Rączki i Genowefy Pawlus. Szkołę podstawową kończyła w Kutnie. Podczas okupacji pracowała, jako robotnica rolna i kontynuowała naukę w tajnych kompletach (w 1939 zdała egzamin wstępny do gimnazjum w Łęczycy). W 1946 ukończyła Liceum Ogólnokształcące im. M. Kopernika w Żywcu. W tym samym roku podjęła pracę nauczycielki (od maja 1946 do 31 sierpnia 1947). Studiowała (1947–1951) historię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po studiach pracowała w służbie archiwalnej 35 lat w Będzinie i w Żywcu 25 lat, do 1986 r.
Działalność w Towarzystwie Miłośników Ziemi Żywieckiej (TMZŻ) rozpoczęła w 1960. W TMZŻ pełniła funkcję sekretarza oraz członka kolegium redakcyjnego „Karty Groni” Od 1990 była redaktorem naczelnym. W latach 1965–1973 była członkiem prezydium MRN w Żywcu oraz członkiem komisji kultury. Uczestniczyła w pracach Społecznego Komitetu Odbudowy Parku i Zamku Żywieckiego, była członkiem Rady Muzealnej.
Także działała w Akcji Katolickiej, w parafii pw. św. Floriana w Żywcu. Rejestrowała polonika w archiwach Paryża, Brukseli, Madrytu. Charakteryzowała ją pasja badawcza i duża wiedza o regionie oraz pasja malarska (malarstwo nieprofesjonalne), a także poezja.
Należała do ludzi skromnych, nie narzucających się, ale chętnie udzielała pomocy merytorycznej – zwłaszcza w sprawach historii, kultury, tradycji regionu żywieckiego. Publikowała m.in. w takich pismach, jak: „Karta Groni”, „Gronie”, „Archeion”, „Zaranie Śląskie”, „Małopolskie Studia Historyczne”, „Gazeta Żywiecka” czy „Nad Sołą i Koszarawą”. Członek Honorowy TMZŻ.
Zmarła 22 października 2010 w Żywcu. Została pochowana na cmentarzu parafii św. Floriana mieszczącym się na Zabłociu.
Pani Zofia malowała pejzaże, kwiaty, portrety, obrazy Madonny oraz tzw. kopie czyli obrazki z motywami wziętymi z istniejących obrazów. Na szczególną uwagę zasługują właśnie Madonny. Dużym zainteresowaniem cieszyły się : tryptyki oraz seria anioły
Jej imieniem nazwano rondo na skrzyżowaniu ulic Armii Krajowej, Browarnej i Wyzwolenia w Żywcu.
Odznaczenia:
Brązowy Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Publikacje:
Przewodnik po kościołach żywieckich, Żywiec 1992
Przewodnik po zamku i parku żywieckim, Żywiec 1997
Żywiec. Rys historyczny od powstania miasta do 1918, Żywiec 1997
Archiwa dóbr ziemskich Żywiecczyzny, Żywiec 1998
Kiedy maluję, Żywiec 2000
Po której orbicie krążysz, Żywiec 2002
Habsburgowie żywieccy i ich siedziba w Żywcu, Żywiec 2003
Żywiec. Rys historyczny okres międzywojenny 1918-1939, Żywiec 2005
Żywiec. Rys historyczny. Zabłocie od powstania osady do 1950 roku, Żywiec 2005
Żywiec. Rys historyczny od powstania miasta do 1939 r. (wznowienie uzup.), Żywiec 2010
Bibliografia:
Życiorysy na Żywiecczyźnie pisane (praca zbiorowa), tom 1. s. 286/287, Żywiec 2004
Zbiory i strona internetowa Towarzystwa Miłośników Ziemi Żywieckiej (TMZŻ)
„Nad Sołą i Koszarawą”, Rok II, Nr 6(13), 15 marca 1999
„Towarzystwo Miłośników Ziemi Żywieckiej 1934-2014” (praca zbiorowa), s. 224–230, s. 299–302, TMZŻ, Żywiec 2014, ISBN 978-83-938114-3-4.
Przypisy:
Redakcja, Przegłosowano nazwy dla żywieckich rond, zywiecinfo.pl [dostęp 2022-09-06] (pol.).
Linki zewnętrzne:
Galeria tematyczna – Z.Rączka
strona internetowa TMZŻ